Kompendium wiedzy dla początkujących cz. I

Autorzy: Cezary Bednarz, Wojtek Golianek.

Jeśli się tutaj znalazłeś znaczy to, że na pewno interesujesz się akwarystyką. Jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z tym pięknym hobby, to jest właściwe miejsce, w którym możesz zaczerpnąć podstawowe informacje na temat stawiania swoich pierwszych akwarystycznych kroków. Artykuł ten ma na celu wprowadzenie Was- początkujących akwarystów do tematu zakładania akwarium, doboru obsady, sprzętu.

Wybór litrażu.
Co dalej?
Filtracja.
Dobór obsady zwierzęcej i roślinnej.
Wpuszczanie i aklimatyzacja ryb.
Dlaczego jest tak ważny, długi okres „dojrzewania” akwarium?
Wartości szkodliwych stężeń NH3/NH4 NO2 i NO3 dla ryb.
Co dalej gdy akwarium jest gotowe?
Pielęgnacja.
Żelazne zasady!

Wybór litrażu.

Pierwszą ważną rzeczą jest wybór pojemności akwarium. Jeśli jest to możliwe najlepiej wybrać jak największy zbiornik biorąc pod uwagę warunki mieszkaniowe i finanse. W większym zbiorniku łatwiej jest bowiem utrzymać równowagę biologiczną. Przy założeniu, że mamy w domu wolną przestrzeń i odpowiednie środki finansowe świetnym rozwiązaniem na początek będzie zbiornik 112l o standardowych wymiarach (80 x 35 x 40 cm). Mnóstwo początkujących mylnie twierdzi, że należy zaczynać od zbiorników małych tak jak np. 20 litrów i popełniają ten błąd wpuszczając tam obsadę zupełnie nie nadającą się do takich litraży, ale o tym w dalszej części. Następnym karygodnym błędem jest kupowanie kuli. Według akwarystów kule nadają się owszem, ale jedynie do trzymania w nich cukierków Mrugnięcie. Oprócz tego, że kulisty kształt zniekształca nam obraz tego, co „żyje” w środku, jest również męczarnią dla istoty tam trzymanej. Akwarium ustawiamy najlepiej w takim miejscu, abyśmy mieli do niego swobodny dostęp podczas prac pielęgnacyjnych najlepiej na solidnym stoliku lub specjalnie przygotowanej szafce.

Co dalej?

Po wyborze i zakupie wybranego zbiornika zaczyna się prawdziwa frajda:)
Wybieramy podłoże, jakie chcemy zastosować w zbiorniku. Początkującym poleca się zwykły akwarystyczny żwirek. Wraz z zagłębianiem się w hobby będziemy mogli wymienić podłoże na ziemię ogrodową przysypaną warstwą żwiru lub też dać na dno specjalne substraty. Musimy obliczyć, ile żwirku będziemy potrzebować. Radzę, aby obliczenia zrobić tak, by przy przedniej szybie warstwa żwiru miała 5 cm, a przy tylniej 8-9cm. Przed rozpoczęciem jakichkolwiek innych czynności musimy umyć dokładnie szkło. Następną czynnością jest płukanie żwiru. Robimy to kilkakrotnie aż zmętnienie wody w misce, w której płuczemy zniknie i woda będzie przejrzysta. Pozwala to uniknąć problemów, które by nas spotkały gdybyśmy niedokładnie wypłukali podłoże. Zasypujemy zbiornik żwirkiem i zalewamy wodą na wysokość ok. 10 cm, aby móc dobrze zasadzić rośliny (wybór roślin opisany będzie w punkcie’ dobór obsady zwierzęcej i roślinnej’ ). Następnie dolewamy resztę wody.

Filtracja.

Jednym z najważniejszych urządzeń technicznych w akwarium jest filtr. Zapewnia on ciągły ruch wody, napowietrzanie jej, a także zbieranie wszelkich zanieczyszczeń. Jest on także siedliskiem pożytecznych bakterii, dzięki którym akwarium może istnieć.
Podstawowy podział filtrów to:
- Filtry wewnętrzne;
- Filtry zewnętrzne;
- Filtry kaskadowe.
Filtry wewnętrzne są najbardziej powszechne. Umieszczane są wewnątrz akwarium, więc gdy chcemy stosować ten filtr, musimy pamiętać, że będzie on widoczny. Możemy próbować go zasłonić roślinami, ale nie zmienia to faktu, że zajmuje nam miejsce w zbiorniku. Często jest używany jako filtr mechaniczny-dodatkowy.

Dobór obsady zwierzęcej i roślinnej.

Jest to jedna z najważniejszych kwestii. Nad obsadą powinniśmy zastanowić się już w momencie, gdy wiemy jakim litrażem będziemy dysponować, ponieważ nie każda ryba ma takie same wymagania co do wielkości zbiornika i nie wszystkie gatunki można ze sobą łączyć, ponieważ mogą mieć one różne wymagania pod względem parametrów wody.
Początkujący na ogół zakładają akwaria wielogatunkowe, ale również w tym wypadku musimy dobrać gatunki o podobnych wymaganiach. Niektórzy starają się założyć akwaria biotopowe i czerpią inspiracje przy tworzeniu aranżacji z natury. Sam jestem zwolennikiem właśnie takich akwariów. W zbiornikach biotopowych obsadę dobieramy tak, aby występowały tam gatunki z danego obszaru geograficznego i takim samych preferencjach pokarmowych, nie wolno trzymać razem mięsożerców z roślinożercami i na odwrót. Wysoko białkowa pasza zaszkodzi naszym wegetariańskim pupilom, którzy nie mają przystosowanego przewodu pokarmowego do trawienia tego typu pokarmu. Może dojść do poważnej choroby zwanej bloat. Przykładowe połączenie ryb ze względu na ich miejsce występowania: dorzecze Amazonki- np. akwarium ze skalarami lub Azja- zbiornik z gurami i bocjami.
Tak więc przykładową obsadą akwarium 120 litrów biotopu Azji może być: harem gurami dwuplamistego 1 samiec + 2 samice, stado razborek (tutaj wybór należy do Was) ok. 12 sztuk, zbrojnik niebieski jako czyściciel, do tego 3 osobniki bocji z mniejszych gatunków. Musimy pamiętać, żeby nie przerybić zbiornika!
Rośliny dobieramy w zależności od tego, jakie posiadamy oświetlenie. Jeśli mamy świetlówki specjalne pod uprawę roślin możemy pokusić się o bardziej wymagające. Na ogół początkujący akwaryści powinni wybierać rośliny łatwiejsze w uprawie i szybko rosnące, drobnolistne lub mało wymagające rośliny, takie jak kryptokoryny. Te ostatnie idealnie pasują do biotopu Azji.
Podstawowym błędem początkujących akwarystów jest robienie „misz-maszu” gatunkowego oraz przerabianie zbiornika. Niedoświadczony akwarysta na ogół idzie do sklepu akwarystycznego i tam w większości przypadków nikt ze sprzedających nie pokusi się o dobre rady dla kupującego, nie zapyta jakiej pojemności (chociaż ostatnio ulega to zmianie) jest zbiornik i jakie ryby tam pływają. Niedoinformowany człowiek przy wyborze ryb kieruje się głównie ich wyglądem i w taki sposób może nieświadomie męczyć ryby w akwarium o nieodpowiedniej wielkości lub złych parametrach wody. Wpuszcza ryby, które rosną zbyt duże do akwarium, w którym nie jest w stanie zapewnić im odpowiednich warunków. Na przykład mieczyki, które potrzebują akwarium minimum 120l są hodowane w akwarium 30 litrowym, gdyż ‘gdzieś przeczytał’, że są to odpowiednie ryby na początek przygody z akwarystyką. Innym przykładem mogą być skalary lub pielęgnice pawiookie, te ostatnie potrzebują naprawdę dużych zbiorników minimum 250 litrów na parę tego gatunku.

Wpuszczanie i aklimatyzacja ryb.

Pierwszą rzeczą o jakiej należy wspomnieć jest wpuszczanie ryb do niedojrzałego akwarium. Akwarium MUSI „odstać się”, z włączonym 24h/dobę filtrem, minimum 3-4 tygodnie, żeby można było wpuścić pierwszych mieszkańców, wyjątkiem są świderki Melanoides tuberculata. Gdy jest możliwość „dojrzewanie” powinno trwać dłużej.

Dlaczego jest tak ważny, długi okres „dojrzewania” akwarium?

Przez pierwsze 3-4 tyg. w złożu filtra i podłożu będzie zachodził proces rozwoju bakterii nitryfikacyjnych (Nitrosomonas, Nitrobacter), które są odpowiedzialne za zamknięcie cyklu azotowego.

Przez 2 tyg. istnienia naszego zbiornika gromadzi się NH3/NH4, który jest rozkładany przez bakterie Nitrosomonas. Zwykle największe stężenie amoniaku jest przez pierwsze siedem dni. i po tym okresie następuje jego stopniowe obniżanie się. Drugą częścią cyklu azotowego jest pojawienie się azotynów (NO2), które są mniej trujące od amoniaku, ale tak samo niewielkie jego stężenie w wodzie może być śmiertelne dla ryb. W obecności bakterii Nitrobacter w drugim lub trzecim tyg. NO2 jest rozkładane na NO3. Azotany są rozkładane przez bakterie Nitrobacter na N, który jest przyswajalny przez rośliny.

Musimy jednak pamiętać, że akwarium samo nie dojrzeje. Musi mieć materię, która będzie rozkładana. Najlepiej wsypać do pustego (bez ryb) akwarium trochę pokarmu płatkowego, może być też mrożony. Masa roślinna także przyspieszy dojrzewanie. Innym łatwiejszym sposobem przyspieszającym dojrzewanie jest dodanie gotowych preparatów z szczepami bakterii nitryfikacyjnych, które można nabyć w każdym sklepie zoologicznym. Ryby wpuszczamy stopniowo, np. gatunkami. Może się okazać, że ilość bakterii nitryfikacyjnych jest niewystarczająca dla planowanej przez nas obsady.

Wartości szkodliwych stężeń NH3/NH4 NO2 i NO3 dla ryb.

Dla delikatnych ryb wartości są mniejsze, nawet NO3 rzędu 40-50 mg/l może być śmiertelne, dlatego starajmy się utrzymywać uboczne produkty przemiany materii na jak najniższym poziomie.

• NH3/NH4

“Stężenie amoniaku powyżej 0,1 mg/l staje się już szkodliwe dla narybku, od 0,2 do 0,5 mg/l jest szkodliwe także dla bardziej wrażliwych dorosłych ryb, a zawartość powyżej 1,0 mg/l stanowi śmiertelne zagrożenie dla ryb dorosłych.” www.zoolek.pl

• NO2

“Już w stężeniu powyżej 0,3 mg/l stają się szkodliwe przy dłuższym działaniu, a powyżej 1 mg/l są w wysokim stopniu toksyczne, powyżej 5 mg/l działają śmiertelnie.” www.zoolek.pl

• NO3

“Azotany stanowią pożywkę dla glonów i z tego powodu ich stężenie powyżej 40 mg/l w akwariach i ozdobnych sadzawkach jest niepożądane. W stężeniu powyżej 80 mg/l stają się szkodliwe dla ryb, w wysokim stopniu szkodliwe w stężeniu powyżej 120 mg/l.” www.zoolek.pl

Co dalej gdy akwarium jest gotowe?

Podstawowym błędem popełnianym przy aklimatyzacji ryb jest ‘wlewanie’ wody z rybami od razu po przyniesieniu ich do domu. Jest to karygodny błąd, gdyż temperatura w naszym akwarium może różnic się od temp wody w worku. Ryby mogą doznać szoku termicznego i zdechnąć. Pierwszym krokiem po przyniesieniu ryb ze sklepu powinno być zgaszenie światła w akwarium (w ten sposób zmniejszymy stres ryby), później rozwiązanie woreczka i włożenie go do akwarium, aby temperatura wody w woreczku wyrównała się z temperaturą wody w akwarium. Następnym krokiem jest dolanie do woreczka niewielkiej ilości wody z akwarium, robimy tak dolewając niewielkie dawki co około 10 minut i sprawdzamy czy nic złego nie dzieje się z rybami. Czynność powtarzamy do momentu, gdy uzupełnimy większą część worka wodą… czynność ta może trwać nawet ponad godzinę.

Gdy już skończymy, woreczek wyjmujemy z akwarium i przelewamy ostrożnie wodę do wcześniej przygotowanego wiaderka lub innego naczynia z siatką na ryby. Wodę lejemy przez siatkę do momentu aż ryby zatrzyma się na siatce. Następnie delikatnie rybę przenosimy/wpuszczamy do akwarium. Dlaczego od razu nie przelewamy wody z worka z rybą do akwarium? Pamiętajmy o tym, że jest to woda z sklepu zoologicznego, nie od dawna wiadomo, że najwięcej chorób jest przenoszonych z sklepów. W takiej wodzie może być wiele szkodliwych czynników.

Jeszcze jedna ważna rzecz: ryby po wpuszczeniu do akwarium nie karmimy przez jeden dzień.

Stres. Ryba poddawana ciągłym stresom jest wyczerpana i co za tym idzie, bardziej podatna na różnorakie infekcje. Chowa się po kątach, jest osowiała, blednie lub ciemnieje, a nawet leży bokiem jakby udawała nieżywą. Nie wolno w takim stanie ryby niepokoić: wyławiać ją, dotykać. Wskazane jest zgaszenie światła i przeprowadzenie 2 dniowej głodówki.

Pielęgnacja

Kupiliśmy nasze wymarzone akwarium, które stoi w odpowiednim miejscu na solidnej szafce. Woda już jest dojrzała, lada dzień wpuścimy ryby…
Zawsze rano przed karmieniem ryb włączamy światło, sprawdzamy czy zbiornik nie przecieka, filtr i grzałka działają prawidłowo, termometr wskazuje odpowiednią temperaturę. Następnie obserwujemy przez chwilę ryby pod kątem objawów chorób lub nietypowych zachowań dla danego gatunku. Gdy już wszystko sprawdziliśmy, możemy przejść do karmienia naszych podopiecznych.
Karmę suchą podajemy w takich ilościach, żeby została zjedzona w ciągu kilka min. a pokarm żywy ciągu 30 min. Ogólnie rzecz biorąc, lepiej jest, gdy ryby są lekko głodne niż przejedzone.
Wieczorem postępujemy analogicznie jak rano karmimy i obserwujemy naszych podopiecznych.
Pielęgnacja akwarium nie kończy się na karmieniu, obserwowaniu i sprawdzaniu stanu technicznego sprzętu. Raz w tygodniu musimy poświęcić ok. 15-20 min. na prace porządkowo- pielęgnacyjne. Jeśli będziemy regularnie dbać o zbiornik, czas prac się nie wydłuży. Do tych prac zaliczamy:
- czyszczenie szyb,
- wycieranie starego poziomu wody, najlepiej użyć do tego zwykłego zmywaka do naczyń -szorstką stroną czyścimy ślady,
- wzruszanie podłoża, szczególnie pod dużymi kamieniami, gdyż tam się zbiera najwięcej mułu,
- usuwanie glonów z szyb, roślin, elementów dekoracyjnych i urządzeń technicznych. Przy obsadzie roślinożerców jest wskazane zostawić kępy glonów np. na większych kamieniach. Także glony mogą być częścią aranżacji.
- usuwanie mułu, przy tym zmieniamy do 20% wody,
- na sam koniec dolewamy „odstaną” 24h wodę.
Pod koniec miesiąca czeka nas najwięcej pracy. Czynności pielęgnacyjne charakteryzują się znaczną podmianą wody 1/3 lub ½ objętości. Jeśli zauważymy spore zmniejszenie przepływu wody w filtrze, czyścimy również filtr. Filtr powinno się myć w wodzie z akwarium po to, by nie doprowadzić do zniszczenia złoża bakterii nitryfikacyjnych. Warto też przeczyścić szyby nakrywowe z osadów kamienia i kurzu. Kamień można zmyć zmywakiem z wodnym roztworem octu lub soku z cytryny.
Już wiemy na co się składa pielęgnacja zbiornika. Metody pielęgnacji można modyfikować według swoich możliwości, doświadczenia, czasu.

Żelazne zasady!

Warto się trzymać kilka „zasad prawidłowego opiekowania się akwarium”:
1. regularnie dbajmy o nasz zbiornik,
Lepiej jest wykonać kilka drobnych czynności, niż co dwa miesiące walczyć o dobrą jakość wody. Czym rzadziej gruntownie „grzebiemy” w akwarium, tym lepiej
2. przemyślmy, zaplanujmy nasze czynności,
Zaplanujmy tak nasze działanie, żeby nie były uciążliwe dla nas i naszych podopiecznych, współlokatorów
3. obserwujmy naszych podopiecznych,
Im wcześniej zauważymy objawy chorób, tym będą większe szanse na ich wyleczenie, także nienaturalne zachowanie ryb jest sygnałem, że jest coś nie tak
4. przykładajmy się do prac pielęgnacyjnych,
Dzięki prawidłowej pielęgnacji naszego zbiornika unikniemy wielu rozczarowań, nasze hobby stanie się przyjemnością, przyniesie nam wiele satysfakcji i pamiętajmy o tym, żeby unikać niecierpliwości, nadmiaru w karmieniu i niedokładności, lenistwa przy porządkowych pracach w akwarium.

Podziękowania dla cierpliwej Pani korektor:)

Tags: Poradniki